ఉల్లి
ఉల్లిలో ఊదా మచ్చ (పర్పుల్ బ్లాచ్) తెగులు: లక్షణాలు, అనుకూల వాతావరణం, పొలంలో చర్యలు

ఊదా మచ్చ తెగులు అంటే ఏమిటి
ఊదా మచ్చ (పర్పుల్ బ్లాచ్) అనేది ఆల్టర్నేరియా పోరి అనే శిలీంధ్రం వల్ల వచ్చే ఆకు తెగులు. ఖరీఫ్, రబీ రెండింటిలో, దాదాపు అన్ని ఉల్లి ప్రాంతాల్లో కనిపించే అత్యంత నష్టకర తెగులు అని ICAR-DOGR చెబుతోంది; ఇది వెల్లుల్లిని కూడా ఆశిస్తుంది. తెగులు ఎక్కువైన మొక్కలు గడ్డ కట్టవని జాతీయ ఉద్యాన బోర్డు (NHB) ఉల్లి బులెటిన్ చెబుతోంది. కర్నూలు, నల్గొండ, రంగారెడ్డి ప్రాంతాల రైతులు మొదట గుర్తించాల్సిన తెగులు ఇదే; ఎందుకంటే గడ్డకు ఆహారం ఇచ్చే ఆకులే దెబ్బతింటాయి.
గుర్తించాల్సిన లక్షణాలు
మొదటి సంకేతాలు: ముదురు ఆకులపై లేదా ఆకు కొనల వద్ద మధ్యలో తెల్లగా ఉన్న చిన్న, గుండ్రటి, నీరు పట్టిన మచ్చలు లేదా లోతుకు ఉన్న చిన్న తెలుపు మచ్చలు.
మచ్చలు ఊదా-గోధుమ రంగుకు మారి చుట్టూ పసుపు వలయం ఏర్పడుతుంది. మచ్చ పెరిగే కొద్దీ పసుపు అంచు ఆకు పైకి, కిందికి వ్యాపించి మచ్చలో వలయాలు కనిపిస్తాయి.
తేమ వాతావరణంలో మచ్చపై గోధుమ నుంచి ముదురు బూడిద రంగు శిలీంధ్రం పెరుగుతుంది.
మచ్చలు కలిసిపోయి ఆకును చుట్టేస్తాయి; ఆకు వాలి, ఎండి చనిపోతుంది. ఆకులు పోతే గడ్డ కట్టడం ఆలస్యమై గడ్డలు చిన్నవిగా ఉంటాయి.
విత్తన పంటలో పూత కాడపై మచ్చలు వచ్చి కాడ వాలిపోతుంది.
మెడ దగ్గర గాయాల ద్వారా గడ్డలోకి తెగులు చేరుతుంది: మెడ వద్ద నీరు పట్టిన కుళ్లు ముదురు ఎరుపు-ఊదాగా, తర్వాత గోధుమ-నలుపుగా మారి చివరికి పొరలు కాగితంలా అవుతాయి.
తెగులుకు అనుకూల వాతావరణం
ICAR-DOGR, MANAGE సంయుక్త GAP ఈ-బుక్ ప్రకారం 80-90 శాతం తేమ, 21-30 డిగ్రీల వెచ్చని ఉష్ణోగ్రత, తరచూ వర్షం లేదా మంచు, 12 గంటలకు పైగా ఆకులు తడిగా ఉండటం ఈ తెగులుకు అనుకూలం. “ఖరీఫ్ సీజన్ లో ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది” అని NHB బులెటిన్ చెబుతోంది. మన ప్రాంతంలో జూలై-ఆగస్టులో నాటిన ఖరీఫ్ పంట ఆగస్టు-సెప్టెంబర్ వర్షాల్లో ఉంటుంది; ఆకులు ఆరే అవకాశమే ఉండదు. నవంబర్-డిసెంబర్ లో నాటిన రబీ పంటకు చలికాలపు మంచు, పొగమంచు తగులుతుంది. రబీలో తామర పురుగు ఎక్కువైతే ఊదా మచ్చ ఇంకా తీవ్రమవుతుందని ఈ-బుక్ చెబుతోంది; పురుగు చేసే రంధ్రాల ద్వారా శిలీంధ్రం ఆకులోకి చేరుతుంది.
ఈ శిలీంధ్రం పొలంలో లేదా పక్కనే వదిలేసిన పంట వ్యర్థాలపై సుమారు ఏడాది బతుకుతుంది; విత్తనం ద్వారా కూడా వస్తుంది. తేమ రాత్రుల్లో బీజాలు ఏర్పడి గాలి, వర్షపు చినుకులు, పొలాల మధ్య పారే నీటి ద్వారా వ్యాపిస్తాయి. ముదురు ఆకులు, గాయపడిన ఆకులు త్వరగా తెగులుకు గురవుతాయి.
తెగులు తగ్గించే సేద్య చర్యలు
పొలం శుభ్రత: పాత ఉల్లి ఆకులు, పనికిరాని గడ్డలు, పంట వ్యర్థాలను ఏరి నాశనం చేయాలి; తర్వాతి నారుమడి దగ్గర పడేయకూడదు.
ఉల్లి, వెల్లుల్లి కాని పంటలతో 2-3 ఏళ్లు పంట మార్పిడి. ఆరోగ్యవంతమైన విత్తనం, 2-3 ఏళ్ల పంట మార్పిడి తెగులును అదుపు చేస్తాయని NHB చెబుతోంది.
తెగులు లేని విత్తనం, ఆరోగ్యవంతమైన నారు వాడాలి. విత్తన శుద్ధికి లేబుల్ ప్రకారం, మీ వ్యవసాయ అధికారి లేదా ANGRAU / PJTSAU సిఫారసు పాటించండి.
ముఖ్యంగా ఖరీఫ్ లో నీరు బాగా పోయే ఎత్తు మడులు లేదా బోదెలపై నాటాలి; మొక్కలు, నేల త్వరగా ఆరతాయి.
15 x 10 సెం.మీ. సిఫారసు దూరం పాటించాలి; దగ్గరగా నాటితే గాలి ఆడక ఆకులు ఎక్కువసేపు తడిగా ఉంటాయి.
తెగులు సీజన్ లో స్ప్రింక్లర్ వద్దు; సాయంత్రం నీరు పెట్టవద్దు. రాత్రంతా తడిగా ఉండే ఆకులే శిలీంధ్రానికి కావాలి.
నత్రజని ఎక్కువ వేయవద్దు. మూడో వంతు మూలంగా, మిగతాది 30, 45 రోజులకు, 60 రోజుల తర్వాత వద్దని DOGR సిఫారసు; ఎక్కువ ఎరువుతో మెత్తబడిన ఆకులు త్వరగా తెగులుకు లొంగుతాయి.
నాటిన నుంచే తామర పురుగు అదుపులో ఉంచాలి; పొలం చుట్టూ మొక్కజొన్న అడ్డు వరుసలు పురుగు రాకను తగ్గిస్తాయి.
తెగులు కనిపించినప్పుడు
నాటిన 30 రోజుల నుంచి వారానికి రెండుసార్లు పొలం తిరిగి, ముందుగా ముదురు ఆకులు చూడాలి. మచ్చలు కనిపిస్తే వెంటనే చర్య తీసుకోవాలి; ఆకులు చుట్టుకున్న తర్వాత కంటే మొదటి మచ్చ దశలోనే అదుపు చాలా సులభమని DOGR, NHB రెండూ చెబుతున్నాయి. శిలీంధ్రనాశిని ఎంపిక, మోతాదు, వ్యవధి విషయంలో లేబుల్ ప్రకారం, మీ వ్యవసాయ అధికారి లేదా ANGRAU / PJTSAU సిఫారసు పాటించండి. పిచికారీ ద్రావణంలో అంటుకునే మందు (స్ప్రెడర్) కలపాలని, ఒకే వర్గం మందులు వరుసగా వాడవద్దని DOGR సూచిస్తోంది. నిషేధిత లేదా నమోదు కాని మందులు వాడవద్దు.
తెగులు వచ్చిన తర్వాత కోత, నిల్వ
ఊదా మచ్చ వచ్చిన పొలాన్ని పొడి వాతావరణంలో కోసి జాగ్రత్తగా క్యూరింగ్ చేయాలి; మెడ గాయాల ద్వారా శిలీంధ్రం గడ్డలోకి చేరుతుంది. పొలంలో 3-5 రోజులు ఆరబెట్టి, 2-2.5 సెం.మీ. మెడ వదిలి ఆకులు కత్తిరించి, నీడలో 10-12 రోజులు క్యూరింగ్ చేయాలి. మెడ మెత్తగా లేదా రంగు మారిన గడ్డలను నిల్వకు ముందే తీసేయాలి. పొలంలో వ్యర్థాలు తొలగించి వచ్చే సీజన్ లో అక్కడ ఉల్లి కాని పంట వేయాలి.
త్వరిత చెక్ లిస్ట్
గుర్తు: ముదురు ఆకులు, కొనలపై తెల్ల మధ్య భాగం ఉన్న మచ్చ ఊదా-గోధుమగా మారి పసుపు వలయం.
ప్రమాద వాతావరణం: 21-30 డిగ్రీలు, 80-90 శాతం తేమ, వర్షం లేదా మంచు, 12 గంటలకు పైగా తడి ఆకులు.
ఉల్లి, వెల్లుల్లి కాకుండా 2-3 ఏళ్లు పంట మార్పిడి; పంట వ్యర్థాలు నాశనం.
ఎత్తు మడులు లేదా బోదెలు, 15 x 10 సెం.మీ. దూరం; తెగులు వాతావరణంలో స్ప్రింక్లర్, సాయంత్రం తడి వద్దు.
నత్రజని దఫాలుగా, 60 రోజుల తర్వాత వద్దు; తామర పురుగు ముందే అదుపు.
30 రోజుల నుంచి వారానికి రెండుసార్లు పరిశీలన; మొదటి మచ్చకే లేబుల్, అధికారి సలహా ప్రకారం చర్య.
పొడి వాతావరణంలో కోత, సరైన క్యూరింగ్, మెత్తని మెడ గడ్డలు నిల్వకు ముందే తొలగింపు.
మూలాలు
Onion Agropedia: pests and diseases (purple blotch symptoms, fertilizer and irrigation practice) — ICAR-Directorate of Onion and Garlic Research (DOGR), Pune
Good Agricultural Practices in Onion and Garlic Production (2022 e-book): Purple blotch — ICAR-DOGR and MANAGE, Hyderabad
Onion: Diseases (Purple Blotch, Alternaria porri) — National Horticulture Board (NHB), Government of India
