ఉల్లి
ఉల్లి పంట దశల వారీ యాజమాన్యం: నారుమడి నుంచి క్యూరింగ్ వరకు (ఖరీఫ్, రబీ)

ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో ఉల్లి సీజన్లు
మన ప్రాంతంలో ఉల్లి ప్రధానంగా రెండు సీజన్లలో వేస్తారు. ICAR-DOGR ఇచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్ క్యాలెండర్ ప్రకారం ఖరీఫ్ లో మే-జూన్ లో విత్తి, జూలై-ఆగస్టులో నాటి, అక్టోబర్-డిసెంబర్ లో కోత వస్తుంది. రబీలో సెప్టెంబర్-అక్టోబర్ లో విత్తి, నవంబర్-డిసెంబర్ లో నాటి, మార్చి-ఏప్రిల్ లో కోత. ఫిబ్రవరి-ఏప్రిల్ లో విత్తే ముందస్తు ఖరీఫ్ పంట కూడా ఉంది. తెలంగాణ ఉద్యాన శాఖ సీజన్ పట్టికలో ఉల్లి ఖరీఫ్ లో జూన్-జూలై నుంచి అక్టోబర్-నవంబర్ వరకు, రబీలో డిసెంబర్-ఏప్రిల్ అని ఉంది. కర్నూలు, నల్గొండ, రంగారెడ్డి ప్రాంతాల్లో నిల్వ ఉల్లి అయిపోయే అక్టోబర్-డిసెంబర్ కొరతను ఖరీఫ్ పంట తీరుస్తుంది; రబీ గడ్డ మాత్రం నిల్వకు బాగుంటుంది.
ఉల్లికి మితమైన వాతావరణం కావాలి. ఆకు ఎదుగుదలకు 13-24 డిగ్రీలు, గడ్డ ఎదుగుదలకు 16-25 డిగ్రీలు, దాదాపు 70 శాతం తేమ అనుకూలమని DOGR చెబుతోంది. కోత సమయంలో భారీ వర్షాలు, గడ్డ కట్టే దశలో వేడి రాత్రులు పంటకు నష్టం. అందుకే ఏ ఎరువు కంటే సమయం పాటించడం ముఖ్యం.
దశ 1: నారుమడి (0-45 రోజులు)
విస్తీర్ణం: ఒక హెక్టారు (సుమారు రెండున్నర ఎకరాలు) నాటడానికి 500 చదరపు మీటర్ల నారుమడి చాలు. చివరి దుక్కిలో బాగా మాగిన పశువుల ఎరువు కలపాలి.
మడులు: 10-15 సెం.మీ. ఎత్తు, 1-1.2 మీటర్ల వెడల్పు ఎత్తు మడులు; మడుల మధ్య కనీసం 30 సెం.మీ. దారి. చదును మడుల్లో విత్తనం కొట్టుకుపోతుంది, నీరు నిలిచి ఖరీఫ్ లో నారుకుళ్లు వస్తుంది.
గతంలో నారుకుళ్లు వచ్చిన చోట వేసవిలో మడులు తడిపి పారదర్శక పాలిథిన్ తో 5-6 వారాలు కప్పి సోలరైజేషన్ చేయాలి.
5-7.5 సెం.మీ. దూరంలో వరుసల్లో విత్తి, పొడి చేసిన పశువుల ఎరువు లేదా కంపోస్టు పలుచగా కప్పి తేలికగా నీరు పెట్టాలి. విత్తనం మొలకెత్తగానే (6-8 రోజులు) గడ్డి కప్పు తీసేయాలి; ఆలస్యమైతే నారు పొడవుగా, పసుపుగా అవుతుంది.
డ్రిప్ లేదా మైక్రో స్ప్రింక్లర్ తో నీరు ఆదా; ఎండ, వర్షాకాలంలో 2 మీటర్ల ఎత్తులో షేడ్ నెట్ ఉపయోగం. నారుమడిలో నీరు నిలిస్తే వేరుకుళ్లు వస్తుంది.
ఖరీఫ్ లో 35-40 రోజులకు, ఆలస్య ఖరీఫ్, రబీలో 45-50 రోజులకు నారు సిద్ధం. నారు పీకడానికి 3-4 రోజుల ముందు తేలికగా నీరు పెడితే వేర్లు తెగవు.
విత్తన శుద్ధి, నారుకుళ్లు, తామర పురుగు విషయంలో లేబుల్ ప్రకారం, మీ మండల వ్యవసాయ అధికారి లేదా ANGRAU / PJTSAU సిఫారసు పాటించండి.
దశ 2: నాటడం, మూల ఎరువులు
నారు వయసే గడ్డ నాణ్యతను నిర్ణయిస్తుంది. ముదిరిన నారు వేస్తే పూత కాడలు, జంట గడ్డలు, లావు మెడలు ఎక్కువ; లేత నారు సరిగా నిలబడదు. ఖరీఫ్ లో పెన్సిల్ లావు కాండం ఉన్న 40-45 రోజుల నారు మంచిది. నాటేటప్పుడు ఆకు పైభాగం మూడో వంతు కత్తిరించి, వరుసల మధ్య 15 సెం.మీ., మొక్కల మధ్య 10 సెం.మీ. దూరంలో నాటాలి.
ఖరీఫ్ లో ఎప్పుడూ ఎత్తు మడులు లేదా బోదెలు (15 సెం.మీ. ఎత్తు, 120 సెం.మీ. పైభాగం, 45 సెం.మీ. కాలువ) మీదే నాటాలి. చదును పొలంలో నీరు నిలిస్తే ఆంత్రాక్నోస్ (ట్విస్టర్) తెగులు వస్తుంది; ఇది ఖరీఫ్ లో అత్యంత నష్టకరమైన తెగులని DOGR చెబుతోంది. చివరి దుక్కిలో హెక్టారుకు సుమారు 15 టన్నుల పశువుల ఎరువు లేదా 7.5 టన్నుల వర్మీకంపోస్టు వేయాలి. నత్రజనిలో మూడో వంతు, భాస్వరం, పొటాష్, గంధకం పూర్తిగా మూల ఎరువుగా వేసి, మిగిలిన నత్రజనిని నాటిన 30, 45 రోజులకు రెండు దఫాలుగా వేయాలి. 60 రోజుల తర్వాత నత్రజని వేయకూడదు.
సముద్రపు నాచు సారం, హ్యూమిక్ & ఫుల్విక్ ఆమ్లం, అమైనో ఆమ్లాలు, విటమిన్లు ఉన్న AJ Bho Auxin గాఢ గ్రోత్ బూస్టర్ ను నాటిన తర్వాత మొక్క నిలదొక్కుకునే దశలో లేబుల్ ప్రకారం వాడవచ్చు.
దశ 3: ఆకు ఎదుగుదల నుంచి గడ్డ కట్టడం మొదలు (20-60 రోజులు)
నాటిన నుంచి 45 రోజుల వరకు పొలం కలుపు లేకుండా ఉంచాలి. ఉల్లి నెమ్మదిగా పెరిగే, తక్కువ లోతు వేర్ల పంట; ఈ దశలో కలుపు పోటీ దిగుబడిని బాగా తగ్గిస్తుంది. 40-60 రోజుల మధ్య ఒకసారి చేతితో కలుపు తీయడం అలవాటు.
నాటిన రోజు, మూడో రోజు నీరు పెట్టి, ఆ తర్వాత నేలను బట్టి 7-10 రోజులకోసారి తడి ఇవ్వాలి. ఖరీఫ్ కు 5-8, ఆలస్య ఖరీఫ్ కు 10-12, రబీకి 12-15 తడులు; ఆంధ్రప్రదేశ్ నల్లరేగడి నేలల్లో డిసెంబర్-మే పంటకు 5 రోజులకోసారి తడి సరిపోయింది.
నాటిన నుంచి 45 రోజుల వరకు తామర పురుగు గమనించాలి: ఆకులు ముడుచుకుని, మెలితిరిగి వెండి రంగు మచ్చలు కనిపిస్తాయి. నాటడానికి 30 రోజుల ముందు చుట్టూ రెండు వరుసల మొక్కజొన్న వేస్తే పురుగు రాక తగ్గుతుంది. పిచికారీకి లేబుల్, అధికారి సిఫారసు పాటించండి.
దశ 4: గడ్డ ఎదుగుదల (60-110 రోజులు)
నీటి ఎద్దడికి అత్యంత సున్నితమైన దశ ఇదే. తేలికపాటి తడులు తరచుగా ఇవ్వాలి; బెట్ట తర్వాత ఒకేసారి ఎక్కువ నీరు పెడితే గడ్డలు పగిలి, పూత కాడలు వస్తాయి. మట్టి పరీక్షలో సూక్ష్మపోషక లోపం ఉన్నా, ఆకుల్లో లోప లక్షణాలు కనిపించినా వెంటనే పిచికారీ లేదా నేల ద్వారా సరిచేయాలని DOGR చెబుతోంది; భారత నేలల్లో జింక్, బోరాన్ లోపాలు సాధారణం.
AJ Micromix F6 అనేది Zn, Fe, Mn, B, Mg ఉన్న నీటిలో కరిగే సూక్ష్మపోషక పిచికారీ; లోపం కనిపించిన చోట లేబుల్ ప్రకారం వాడండి.
దశ 5: కోత, క్యూరింగ్, నిల్వ
ఆకులు వాలడం మొదలైనప్పుడు, కోతకు 10-15 రోజుల ముందు నీరు ఆపాలి. నిల్వ కోసం రబీ ఉల్లిని 50-70 శాతం మెడలు వాలినప్పుడు పీకాలి.
ఖరీఫ్ లో ఆకులు వాలవు. ఆకులు కొద్దిగా పసుపు రంగుకు మారి, పైభాగం ఎండడం మొదలై, గడ్డపై ఎరుపు రంగు వచ్చినప్పుడు కోయాలి; ఖరీఫ్ లో ఆలస్యం చేస్తే జంట గడ్డలు, పూత కాడలు వస్తాయి.
పొలంలోనే 3-5 రోజులు పక్క మొక్కల ఆకులతో గడ్డలు కప్పి ఆరబెట్టాలి; నేరుగా ఎండ తగలకూడదు. తర్వాత 2-2.5 సెం.మీ. మెడ వదిలి ఆకులు కత్తిరించి, వేర్లు తీసేయాలి.
నీడలో 2-4 అడుగుల ఎత్తు కుప్పలుగా పోసి గాలి ఆడేలా 10-12 రోజులు ఆరబెట్టాలి. దీంతో పొలం వేడి పోయి పై పొర పొడిగా అవుతుంది.
చిన్న, జంట, పూత కాడ గడ్డలను పొలంలోనే వేరు చేసి వెంటనే అమ్మేయాలి. గాయాలు లేని 50-80 మి.మీ. మధ్యస్థ గడ్డలు 30-35 డిగ్రీలు, 65-70 శాతం తేమలో కింద గాలి వచ్చే నిల్వ గదిలో బాగా నిలుస్తాయి.
ఖరీఫ్ కంటే రబీ గడ్డ ఎక్కువ కాలం నిలుస్తుంది. భీమా కిరణ్, భీమా శక్తి లాంటి లేత ఎరుపు రకాలు 5-6 నెలలు నిలుస్తాయి. ఎండ, ఆకాశం తెరిపిగా ఉన్న రోజుల్లో కోత పెట్టుకోండి; కోత సమయంలో వర్షం వస్తే భారీ నష్టం.
త్వరిత చెక్ లిస్ట్
ఖరీఫ్: మే-జూన్ విత్తు, జూలై-ఆగస్టు ఎత్తు మడులపై నాటు; రబీ: సెప్టెంబర్-అక్టోబర్ విత్తు, నవంబర్-డిసెంబర్ నాటు.
15 x 10 సెం.మీ. దూరం, ఆకు మూడో వంతు కత్తిరింపు, ముదిరిన నారు వద్దు.
మూడో వంతు నత్రజని + పూర్తి భాస్వరం, పొటాష్, గంధకం మూలంగా; మిగతా నత్రజని 30, 45 రోజులకు; 60 రోజుల తర్వాత వద్దు.
45 రోజుల వరకు కలుపు లేకుండా; 7-10 రోజులకోసారి తేలిక తడి; గడ్డ దశలో బెట్ట తర్వాత ముంచడం వద్దు.
కోతకు 10-15 రోజుల ముందు నీరు ఆపు; రబీ 50-70 శాతం మెడ వాలినప్పుడు కోత.
పొలంలో 3-5 రోజులు, 2-2.5 సెం.మీ. మెడ, నీడలో 10-12 రోజులు క్యూరింగ్; 50-80 మి.మీ. గడ్డలే నిల్వ.
మూలాలు
Onion Agropedia: climate, seasons, nursery, transplanting, fertilizers, irrigation, storage — ICAR-Directorate of Onion and Garlic Research (DOGR), Pune
Good Agricultural Practices in Onion and Garlic Production (2022 e-book) — ICAR-DOGR and MANAGE, Hyderabad
Scientific cultivation of kharif onion, Indian Horticulture (March-April 2021) — ICAR (authors from ICAR-DOGR)
Urban Farming: Horticulture crops, season-wise details — Horticulture Department, Telangana
