వరి
వరిలో జింక్ లోపం (ఖైరా): లక్షణాలు, ఏ నేలల్లో వస్తుంది, ANGRAU-ICAR సిఫారసులు

వరిలో జింక్ లోపాన్ని ఖైరా అంటారు. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లో నాటు వరిలో ఇది చాలా సాధారణంగా కనిపించే పోషక సమస్య. ఇది త్వరగా వస్తుంది, తెగులు అనో నీటి సమస్య అనో పొరబడే అవకాశం ఉంది, పిలకలు, దిగుబడి తగ్గిస్తుంది. దీన్ని ఎలా గుర్తించాలి, పరిశోధన సంస్థలు ఏం చెబుతున్నాయో చూద్దాం.
ఖైరా ఎలా కనిపిస్తుంది
ICAR ఇండియన్ ఫార్మింగ్ సమీక్ష ప్రకారం నాటిన 2-3 వారాలకు పై నుంచి రెండో లేదా మూడో ఆకుపై లక్షణాలు మొదలవుతాయి. ఆకులపై గోధుమ రంగు మచ్చలు, చారలు వచ్చి, కలిసిపోయి ముదురు ఆకులను పూర్తిగా కప్పేస్తాయి. ICAR-CCARI వరి మార్గదర్శి ప్రకారం లేత ఆకుల మొదలు దగ్గర ఈనె పాలిపోతుంది, గిడసబారిన మొక్కల పై ఆకులపై దుమ్ము లాంటి గోధుమ చుక్కలు కనిపిస్తాయి.
ఆకులపై తుప్పు రంగు లేదా కంచు రంగు మచ్చలు, చారలు; ముందుగా ముదురు ఆకులపై.
లేత ఆకుల మొదలు దగ్గర ఈనె పాలిపోవడం.
కుదుళ్లు గిడసబారి, ఎదుగుదల అసమానంగా ఉండటం; కొత్త ఆకులు చిన్నగా రావడం.
పిలకలు తక్కువ; పొలంలో కొన్ని పట్టీలు పొట్టిగా ఉండిపోవడం.
లోపం ఎక్కువ కాలం కొనసాగితే మొక్క ఎత్తు, పిలకలు, దిగుబడి తగ్గి, మొక్కలు చనిపోవచ్చని ICAR చెబుతోంది.
ఎప్పుడు, ఏ నేలల్లో వస్తుంది
సమయమే ముఖ్య గుర్తు: నాటిన మొదటి నెలలో, వేర్లు ఇంకా బలహీనంగా ఉండి, నీరు నిలిచిన నేలలో జింక్ అందుబాటులో లేనప్పుడు ఖైరా వస్తుంది. నేల pH ఎక్కువగా ఉంటే (క్షార నేలలు) జింక్ లభ్యత బాగా తగ్గుతుందని, ఏళ్ల తరబడి వరి తర్వాత వరి వేయడం కూడా కారణమని ICAR చెబుతోంది. చౌడు పరిస్థితుల్లోనూ జింక్ లోపం కనిపిస్తుందని ICAR-CCARI పేర్కొంది. ICAR 2025 తెలంగాణ సలహాలో ముఖ్యంగా క్షార నేలల్లో జింక్ లోపాన్ని సరిదిద్దాలని ప్రత్యేకంగా చెప్పారు.
మీది నల్ల రేగడి లేదా క్షార నేల అయితే, ప్రతి సీజన్ వరి తర్వాత వరి వేస్తుంటే, నాటినప్పటి నుంచి పొలంలో నీరు నిలిచే ఉంటే, లేదా భూసార పరీక్షలో జింక్ తక్కువగా ఉంటే పొలాన్ని జాగ్రత్తగా గమనించండి.
ఇతర సమస్యలతో పొరబడొద్దు
నత్రజని లోపంలో ముదురు ఆకులు కొన నుంచి V ఆకారంలో పసుపు పడతాయి, మొక్క మొత్తం లేత ఆకుపచ్చగా మారుతుంది, గోధుమ మచ్చలు ఉండవు. ఇనుము లోపంలో కొత్తగా వచ్చే లేత ఆకుల ఈనెల మధ్య పసుపు రంగు వస్తుంది. గంధకం లోపం కూడా లేత ఆకులపైనే మొదలవుతుంది. ఖైరా వేరు: ముదురు ఆకులపై తుప్పు రంగు మచ్చలు, నాటిన మొదటి వారాల్లోనే గిడసబారడం. అనుమానం ఉంటే మట్టి, మొక్క నమూనాను వ్యవసాయ అధికారికి లేదా దగ్గరలోని ANGRAU / PJTSAU పరిశోధన స్థానానికి తీసుకెళ్లండి.
యూనివర్సిటీలు ఏం సిఫారసు చేస్తున్నాయి
నేలలో వేయడం: జింక్ లోపం రాకుండా జింక్ సల్ఫేట్ను దమ్ములో వేయాలని ANGRAU తిరుపతి RARS వరి ప్యాకేజీ చెబుతోంది; ICAR-CCARI నాటు సమయంలో వేయమంటుంది. లేబుల్, భూసార పరీక్ష సిఫారసు ప్రకారం ఆఖరి దమ్ములో వేయండి.
లక్షణాలు కనిపించగానే పిచికారీ: నిలబడిన పంటలో లోపాన్ని జింక్ సల్ఫేట్ పిచికారీతో సరిదిద్దవచ్చని, తీవ్రతను బట్టి ఐదు రోజుల వ్యవధిలో మళ్లీ పిచికారీ చేయాలని ANGRAU చెబుతోంది; ICAR తెలంగాణ సలహా కూడా ఐదు రోజుల వ్యవధిలో 2-3 పిచికారీలు సూచిస్తోంది.
ముందుగానే వేయండి: నాటిన మొదటి వారాల్లోనే పంట ఎక్కువగా నష్టపోతుంది కాబట్టి జింక్ను ముందుగానే ఇవ్వాలని ICAR సమీక్ష చెబుతోంది.
నీటి యాజమాన్యం: పొలం నుంచి నీరు తీసి కొన్ని రోజులు గాలి ఆడనిస్తే వేర్లు కోలుకుంటాయి; పైపాటుకు ముందు నీరు తీయడం, బోర్ల కింద తడి-ఆరుదల పద్ధతి ANGRAU సిఫారసు.
నేలను బలపరచండి: సేంద్రియ పదార్థం, పచ్చిరొట్ట, పంట మార్పిడి జింక్ లోపాన్ని దీర్ఘకాలంలో తగ్గిస్తాయని ICAR చెబుతోంది.
భూసార పరీక్ష: పరీక్ష ఆధారంగానే ఎరువులు వాడమని ICAR సలహా; 2-3 ఏళ్లకోసారి పరీక్ష చేయించి రిపోర్టు దాచుకోండి.
జింక్తో పాటు ఇనుము, మాంగనీస్, బోరాన్, మెగ్నీషియం ఉన్న నీటిలో కరిగే సూక్ష్మపోషక పిచికారీని లేబుల్ ప్రకారం ఆకులపై పిచికారీకి వాడవచ్చు.
సులభ చెక్లిస్ట్
నాటిన 15-25 రోజులకు పొలం తిరిగి, ముదురు ఆకులపై తుప్పు రంగు మచ్చలు చూడండి.
పొట్టి, పాలిపోయిన కుదుళ్లను ఆరోగ్యమైన వాటితో పోల్చండి; లేత ఆకుల ఈనె చూడండి.
మీ నేల గుర్తుంచుకోండి: క్షార, నల్ల, చౌడు నేలలు, వరి తర్వాత వరి పొలాలు ఎక్కువ ప్రమాదం.
లోపం తెలిసిన చోట లేబుల్, భూసార పరీక్ష ప్రకారం ఆఖరి దమ్ములో జింక్ సల్ఫేట్ వేయండి.
లక్షణాలు కనిపిస్తే యూనివర్సిటీ సూచన ప్రకారం జింక్ పిచికారీ, వారు చెప్పిన వ్యవధిలో మళ్లీ.
కొన్ని రోజులు నీరు తీసి గాలి ఆడనివ్వండి; నిలిచిన నీటిలో యూరియా పైపాటు వేయొద్దు.
అనుమానం ఉంటే మట్టి, మొక్క పరీక్ష చేయించండి; ఖైరాను ఇనుము, నత్రజని లోపంగా పొరబడొద్దు.
మూలాలు
Zinc fertilizer application in rice crop: Why, when and how (Indian Farming 73(5), 2023) — ICAR-Indian Institute of Water Management, Bhubaneswar / ICAR e-publications
Decision Support System: Rice - nutrient deficiency symptoms and management (zinc / khaira) — ICAR-Central Coastal Agricultural Research Institute, Goa
Recommendations for Rice Crop Production and Package of Practices for Kharif and Rabi — ANGRAU, Regional Agricultural Research Station, Tirupati
ICAR Kharif Agro-Advisories for Farmers 2025 (Telangana section, paddy) — Indian Council of Agricultural Research, New Delhi
