టమాటా
టమాటా పంట దశల వారీ యాజమాన్యం: నారు నుంచి కోత వరకు (ఏపీ, తెలంగాణ రైతులకు)

సీజన్, వాతావరణం: సరైన సమయం ఎంచుకోండి
టమాటా వేడి కాలపు పంట. పంట కాలం సుమారు 90 నుంచి 150 రోజులు. ICAR-IIHR ప్రకారం దక్షిణాది మధ్యస్థ వాతావరణంలో జూన్-జూలై, అక్టోబర్-నవంబర్, ఫిబ్రవరి-మార్చి అని ఏడాదికి మూడు సార్లు నాటవచ్చు. వీటిలో అక్టోబర్-నవంబర్ నాటిన పంటకు దిగుబడి, నాణ్యత బాగుంటాయి. అందుకే చిత్తూరు-మదనపల్లె, రంగారెడ్డి-వికారాబాద్-మెదక్ ప్రాంతాల్లో రబీ టమాటా ప్రధాన పంట, ఆ తర్వాత వేసవి పంట. పగలు 28 డిగ్రీలు, రాత్రి 18 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత పంటకు అనుకూలం. భారీ వర్షాలు పండు కుళ్ళు, ఆకు తెగుళ్లను పెంచుతాయి; వేసవి వేడి రసం పీల్చే పురుగులు, వైరస్ తెగుళ్లను పెంచుతుంది.
నేల, దుక్కి తయారీ
నీరు ఇంకే లోతైన, సారవంతమైన గరప నేలలు, pH 6.0 నుంచి 7.0 ఉండేవి ఎంచుకోండి. నీరు నిలిచే పల్లపు పొలాల్లో ఎండు తెగులు (బ్యాక్టీరియల్ విల్ట్) ఎక్కువ.
టమాటా తర్వాత వరి, మొక్కజొన్న, జొన్న వంటి ధాన్యపు పంట వేసి పంట మార్పిడి చేయండి. మిరప, వంకాయ, బంగాళాదుంప తర్వాత టమాటా వేయొద్దు.
30 నుంచి 45 సెం.మీ. లోతు దుక్కి చేసి, పెళ్లలు పగలగొట్టి, హెక్టారుకు సుమారు 25 టన్నుల బాగా చివికిన పశువుల ఎరువు కలపండి.
80 నుంచి 120 సెం.మీ. వెడల్పు ఎత్తు మడులు, మధ్యలో 40 నుంచి 50 సెం.మీ. దారి వదిలితే డ్రిప్, ఫర్టిగేషన్, మల్చింగ్ సులభం. 25 నుంచి 30 మైక్రాన్ల వెండి-నలుపు ప్లాస్టిక్ మల్చ్ కలుపు తగ్గిస్తుంది, తేమ నిలుపుతుంది, పురుగు-తెగుళ్ల బెడద తగ్గిస్తుంది.
నారుమడి: 20 నుంచి 30 రోజులు
40-మెష్ నెట్ హౌస్ లో, శుద్ధి చేసిన కోకోపీట్ నింపిన 98 గుంతల ప్రోట్రేలలో నారు పెంచండి. ఇలా పెంచిన నారు ఒకే రకంగా, దృఢంగా ఉంటుంది, వైరస్ సోకడం చాలా తక్కువ. ICAR ఆంధ్రప్రదేశ్ సలహా కూడా నారు కుళ్ళు రాకుండా ప్రోట్రేలలోనే నారు పెంచమని చెబుతోంది. విత్తనం హైబ్రిడ్ అయితే హెక్టారుకు 75 నుంచి 100 గ్రాములు (ఎకరాకు సుమారు 60 నుంచి 80 గ్రాములు), సాధారణ రకాలైతే 200 నుంచి 250 గ్రాములు సరిపోతుంది. నారు 20 నుంచి 25 రోజుల్లో నాటడానికి సిద్ధమవుతుంది; తెలంగాణ సలహా ప్రకారం 21 నుంచి 30 రోజుల నారు నాటవచ్చు. నాటడానికి ముందు కొన్ని రోజులు నీరు, నీడ తగ్గించి నారును గట్టిపరచండి; బయట కొంటుంటే ఆకు ముడత లేని బలమైన నారే తీసుకోండి.
నాటడం, మొక్క నిలదొక్కుకోవడం
గట్టిపడిన నారును సాయంత్రం వేళ 3 అంగుళాల లోతు గుంతల్లో నాటి వెంటనే కాలువలో నీరు పెట్టండి. ICAR-IIHR ప్రకారం హైబ్రిడ్లకు వరుసల మధ్య 100 నుంచి 120 సెం.మీ., మొక్కల మధ్య 60 నుంచి 75 సెం.మీ.; సాధారణ రకాలకు 100 x 50 సెం.మీ. తెలంగాణ సలహాలో 75 x 30 సెం.మీ. చెప్పారు. భూసార పరీక్ష ప్రకారం భాస్వరం, పొటాష్ మొత్తం, నత్రజనిలో కొంత భాగం ఆఖరి దుక్కిలో వేయండి. నాటిన సుమారు 12 రోజులకు గుర్తింపు పొందిన జీవ ఎరువుల మిశ్రమం వేర్ల దగ్గర పోయండి. చనిపోయిన మొక్కల స్థానంలో వారంలోపు కొత్త నారు వేయండి; నేల తేమగా ఉండాలి కానీ నీరు నిలవకూడదు.
AJ Bho-Auxin సముద్రపు నాచు సారం, హ్యూమిక్-ఫుల్విక్ ఆమ్లాలు, అమైనో ఆమ్లాలు, విటమిన్లతో కూడిన గాఢమైన పెరుగుదల బూస్టర్. నాటిన షాక్, వేడి వల్ల మొక్క ఒత్తిడిలో ఉండే ఈ దశకు సరిపోతుంది. లేబుల్ ప్రకారం వాడండి.
ఊతం (స్టేకింగ్), మట్టి ఎగదోయడం, కలుపు
వెదురు, సరుగుడు లేదా యూకలిప్టస్ కర్రలు, GI తీగతో పందిరి కట్టి మొక్క పెరిగే కొద్దీ కట్టండి. ఊతం వల్ల మందులు కొట్టడం, కోత సులభం అవుతాయని, దిగుబడి, నాణ్యత పెరుగుతాయని ICAR-IIHR చెబుతోంది. బోదె-కాలువ పద్ధతిలో నాటిన నాలుగు వారాలకు నత్రజని పైపాటు వేస్తూ మట్టి ఎగదోయండి. మొదటి 45 రోజులు చేతితో లేదా మల్చ్ తో పొలాన్ని కలుపు లేకుండా ఉంచండి.
నీటి యాజమాన్యం
డ్రిప్ ఉంటే దశ, సీజన్, డ్రిప్పర్ డిశ్చార్జ్ ను బట్టి రోజూ 20 నుంచి 40 నిమిషాలు నడపండి. డ్రిప్ వేసే ముందు నీటి EC పరీక్ష చేయించండి.
డ్రిప్ లేకపోతే వేసవి (ముందస్తు) పంటకు 5 నుంచి 6 రోజులకోసారి, ప్రధాన రబీ పంటకు 10 నుంచి 15 రోజులకోసారి నీరు పెట్టండి. ICAR కర్ణాటక సలహా నేల తేమ, వాతావరణాన్ని బట్టి 5 నుంచి 7 రోజులకోసారి అని చెబుతోంది.
అతిగా నీరు పెట్టడం, ఒకసారి బాగా ఆరబెట్టి మరోసారి ముంచడం రెండూ కాయ కట్టును దెబ్బతీస్తాయి, పండు అడుగు కుళ్ళు (బ్లాసమ్-ఎండ్ రాట్) వంటి సమస్యలు తెస్తాయి.
పూత, కాయ కట్టు
నాటిన సుమారు నాలుగు వారాలకు పూత మొదలవుతుంది. మిగిలిన నత్రజని, పొటాష్ ను నాటిన 4 వారాలకు, 8 నుంచి 9 వారాలకు రెండు విడతలుగా వేయండి. సుమారు 45 రోజుల నుంచి లోప లక్షణాలు కనిపిస్తే 10 నుంచి 15 రోజుల వ్యవధిలో రెండు మూడు సార్లు సూక్ష్మపోషకాల పిచికారీ, కాయ పెరిగే దశలో కాయ సైజు, రంగు కోసం పొటాషియం ఎక్కువగా ఉండే పిచికారీ చేయమని ICAR-IIHR సూచిస్తోంది. కాయ తొలుచు పురుగు, ఆకు తొలుచు పురుగు, రసం పీల్చే పురుగుల కోసం ఎరలు పెట్టి గమనించండి; ప్రతి 16 టమాటా వరుసలకు ఒక బంతి వరుస, చుట్టూ మొక్కజొన్న లేదా సజ్జ రక్షక పంట వేయండి. ఏ మందు కొట్టాలన్నా లేబుల్ ప్రకారం, మీ స్థానిక వ్యవసాయ అధికారి లేదా ANGRAU / PJTSAU సిఫారసు ప్రకారం మాత్రమే కొట్టండి.
AJ Flower Max పంట పూత దశ కోసం పూత బూస్టర్. మొదటి పూగుత్తులు విచ్చుకునే సమయంలో లేబుల్ ప్రకారం వాడండి.
కోత
నాటిన 60 నుంచి 65 రోజులకు కాయలు కోతకు వస్తాయి. దూర మార్కెట్లకు పంపాలంటే కాయ గులాబీ రంగుకు మారే (కలర్ బ్రేకర్) దశలో 3 నుంచి 4 రోజులకోసారి కోయండి. ఉదయం చల్లని వేళ కోసి నీడలో ఉంచండి; గోనె సంచుల బదులు ప్లాస్టిక్ క్రేట్లు లేదా చెక్క పెట్టెల్లో తరలిస్తే దెబ్బలు తగ్గుతాయి. మంచి యాజమాన్యంలో సాధారణ రకాలు హెక్టారుకు 35 నుంచి 40 టన్నులు, హైబ్రిడ్లు 70 నుంచి 80 టన్నులు ఇవ్వగలవని ICAR-IIHR చెబుతోంది.
త్వరిత చెక్లిస్ట్
ప్రధాన రబీ పంటకు అక్టోబర్-నవంబర్ లో నాటండి; నీరు ఇంకే గరప నేల, pH 6 నుంచి 7.
నెట్ హౌస్ లో ప్రోట్రే నారు; 20 నుంచి 30 రోజుల గట్టిపడిన నారును సాయంత్రం నాటండి.
హెక్టారుకు 25 టన్నుల పశువుల ఎరువు, ఎత్తు మడులు, వెండి-నలుపు మల్చ్, భూసార పరీక్ష ప్రకారం ఎరువులు.
కర్రలు, GI తీగతో ఊతం; 4 వారాలకు మట్టి ఎగదోసి నత్రజని పైపాటు.
45 రోజులు కలుపు లేకుండా; డ్రిప్ రోజూ, లేదా సీజన్ ను బట్టి 5 నుంచి 15 రోజులకోసారి కాలువ నీరు.
45 రోజుల తర్వాత లోప లక్షణాలు ఉంటేనే సూక్ష్మపోషక, పొటాషియం పిచికారీలు.
బ్రేకర్ దశలో 3 నుంచి 4 రోజులకోసారి, చల్లని వేళ, క్రేట్లలో కోత.
మూలాలు
Production technologies: Tomato (Solanum lycopersicum L.) — ICAR-Indian Institute of Horticultural Research, Bengaluru
ICAR Kharif Agro-Advisories for Farmers 2025 (Andhra Pradesh, Telangana and Karnataka sections) — Indian Council of Agricultural Research, New Delhi
